Học từ đường phố

Tối qua nói chuyện với người bạn về đường phố và những chuyện làm ăn học trên lề đường. Đại ý rằng những gì ta thấy đơn giản, dễ làm trên đường phố có khi ẩn sau đó nhiều bài học kinh doanh rất hay mà ta bỏ quên. Giờ nhớ rồi, hãy dành chút thời gian tìm hiểu và khai thác nó không chỉ như một nét văn hóa mà còn là một trong những lực lượng năng động tham gia vào nền kinh tế hiện thời.

Mấy đoạn chat ngắn làm tôi nhớ đến lời một người thầy dạy Kinh tế vĩ mô rằng “hãy biết nói theo ngôn ngữ của bà ngoại” với ý học xong cần tìm cách diễn đạt dễ hiểu nhất có thể để bà ngoại, không được học hành như ta, vẫn hiểu được. Nay tôi hiểu thêm theo một nghĩa rất đen nữa bởi bà ngoại của mình là chủ thể trong câu chuyện kinh doanh đường phố ở trên.

Ngoại làm đậu khuôn (đậu hũ), nước đậu nành, và giá đỗ. Nhà đã truyền nghề ít nhất 5 đời và nay vẫn còn làm. Ngoại bán ở chợ, giờ mấy dì dượng, anh em cũng làm xong thì đem ra chợ bán. Bán ở chợ cũng phải đăng ký, đóng đủ loại thuế phí, cái mà nhiều khi học chứ không nhớ để áp dụng, còn Ngoại hay bà con đều nhớ để mà đóng chứ bị đuổi khỏi chợ cũng khó làm ăn. Bán trực tiếp cho khách mua ở chợ là một kênh, giờ khách muốn mua lúc tan chợ thì sao? Chỉ nhà để khách biết mà mua là kênh nữa. Cả 2 cách này đều là bán lẻ cho khách cá nhân (B2C). Bán lẻ cạnh tranh lắm, khó sống lắm. Vậy là tìm và có thêm mối bộ đội. Bộ đội đóng quân trên địa bàn ăn đậu khuôn cũng nhiều. Nhóm này là khách tổ chức (B2B), bán giá sỉ, tuyệt không thể bỏ qua. Rồi mấy quán xá cũng cần đậu, cần giá vậy là phải thiết lập kênh liên lạc để giao giá, giao đậu cần là có, cần là có bất kể ngày đêm. Rồi lỡ như mình có bệnh phải có phương án huy động bà con làm và giao hàng để giữ mối nữa. Đó vậy là chuyện làm với B2B đã làm phức tạp thêm cách vận hành kinh doanh trong nhà. Phải thêm chuyện giao nhận, tính toán tồn kho, tính toán chi phí liên lạc/giao hàng/tồn kho nguyên liệu và thành phẩm, tính toán giá thành sao cho không mâu thuẫn với giá bán lẻ, tính toán chính sách công nợ, tính toán thu chi, tính toán dự phòng, tính toán phân bổ nguồn lực, tính toán đối tác, … Khi nói chuyện với người trong nhà hay với Ngoại, sẽ không ai nói mấy chuyện trên. Trong đó sẽ chỉ có ông này, bà kia, có “gối đầu”, “mối lái”, có “hụi họ”, đại khái là từ mà Ngoại dùng chứ mình không dùng và phải khéo hiểu nó là gì, quy nghĩa tương đương rồi dùng lại chính mấy từ đó để nói chuyện chứ không hai bên chẳng thể giao tiếp.

Rồi như nói chuyện hụi họ. Mấy hồi từng hỏi nhiều bạn, nhìn chung cho rằng đây là hoạt động phi pháp nhưng sai rồi nha, nó hợp pháp và luật định hẳn hoi. Hôm bữa, trò chuyện thêm trong nhà mới biết sẽ có những người trong chợ giữ vai trò không khác mấy các quỹ tương hỗ (mutual fund). Bạn tự tìm thêm về thuật ngữ này nha. Trong hình thức ở chợ trên, người này lấy tiền của người gửi và có những cam kết bằng giấy tờ đàng hoàng như:

  • Lãi suất cố định 2%/tháng;
  • Rút tiền linh hoạt, bất kỳ lúc nào;
  • Không cần kỳ hạn

Người này sau đó sử dụng tiền này để:

  • Cho vay lại với lãi suất 4-5%/tháng
  • Mua các loại tài sản đầu tư khác: bất động sản, vàng, chứng khoán, bảo hiểm;
  • Đầu tư vào hoạt động sản xuất kinh doanh hiện thời của họ.

Tức họ có 1 rổ/danh mục sản phẩm đầu tư ở đó cho phép họ cam kết được mức lãi suất cố định là 2%/tháng, tức 24%/năm, cao hơn nhiều so với ngân hàng, thậm chí là cao hơn quỹ (tùy năm), linh hoạt hơn dù rằng vẫn có rủi ro cao như khả năng vỡ nợ, mất thanh khoản bất động sản, … Cái chính là họ xây dựng được lòng tin mà quỹ tương hỗ có thể chưa làm được.

Mô tả trên để bạn thấy là trong đời sống, các hình thức kinh doanh mà bạn học trong sách vở đang có những biểu hiện phong phú, gần ngay sát bên, rất đời thường, dễ hiểu mà ta không để ý. Khi học nhiều ta vướng vào các thuật ngữ khoa học đã học mà quên đi tính sống động, thực tiễn của nó và không biết liên hệ để học hỏi. Khi đã thấy rồi sẽ thấy cái ta học và đời sống cứ quyện vào nhau. Và rằng, nếu được chỉ dẫn, có thêm óc quan sát, tò mò khám phá từ nhỏ, ta có thể học và hành được dễ dàng, thuận lợi hơn rất nhiều.

Minh Nhật

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Powered by WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: