Learning Journal | 11 Dec, ngày đi học thứ hai

Lại đi học trễ.

Hôm nay bắt đầu đi học muộn hơn 1 chút vì tự tin là sẽ làm xong việc sớm, dè đâu lại bị muộn hơn dự kiến gần 1 tiếng. Vậy là không làm bài tập luôn. Thế là để đi được đúng giờ, hy vọng đi đường mới có thể giúp đạt mục tiêu này. Đúng là đi lộ trình khác đi được nhanh hơn nhưng trễ vẫn cứ trễ. Lần này trễ 7 phút. Trên đường đi, chợt nhớ là mình rất thích vụ so sánh chuyện lái xe đi đâu đó với chuyện đặt mục tiêu làm việc và làm việc, rồi cũng liên hệ trong đầu, khi tổ chức lớp, nhất định sẽ lấy quyết định lái xe đi đâu đó thành 1 ví dụ để mổ xẻ, thảo luận, ra ý tưởng cho nhóm.

Thầy đã giảng. Như lần trước, thầy có vẻ đã bắt đầu đúng giờ và bài giảng cũng đi được 1 đoạn. Rút kinh nghiệm hôm trước, nhẹ nhàng bước vào, ngay ngắn ngồi vào bàn, và chăm chú nghe bài. Thầy giảng đến đoạn khi đưa thành phẩm ra ngoài áp dụng thì cần áp dụng được đầy đủ những lợi ích của thành phẩm, phải duy trì được ổn định, và phải có tính bền vững nữa.

Mình giơ tay thắc mắc với thầy “bền vững cần được hiểu như thế nào vậy thầy?”

– “anh vào muộn, phần này tôi đã giảng, anh hỏi các bạn học khác nhé. Lần sau anh nhớ đi học sớm để không bị mất bài.”

Vậy là không nhận được câu trả lời, may sao đọc ra được phần đó trong tài liệu học, nên không hỏi thêm. Mà câu nói của thầy làm khoái ghê, bởi bản thân mình cũng đồng tình với ý của thầy. Nếu đi muộn thì phải tự đi mà hỏi lại lúc giải lao hoặc sau giờ học, chứ không làm ảnh hưởng đến bạn học và giảng viên khi đang trong giờ học. Đi muộn là lỗi của mình, sao phải bắt người khác cùng mình gánh cái lỗi này, thật không hợp lý.

Hôm nay có phần học về các bước để giải quyết vấn đề và phần này làm mình liên tưởng đến 1 bài viết năm ngoái của mình, tính ra cũng được cỡ 1,5 năm rồi. Lúc đó, mình viết về “startup và nghiên cứu khoa học”. Nói là startup nhưng có thể hiểu rộng ra là việc kinh doanh và nghiên cứu khoa học. Trong bài viết này, mình chỉ ra rằng hai việc này thực ra là như nhau, sử dụng cùng 1 số bước giống nhau chỉ là đang áp dụng cho 2 lĩnh vực khác nhau. Nói thêm, thời điểm đó mình đang lờ mờ cảm thấy các lĩnh vực khác nhau hình như đều có cách tiếp cận giống nhau để giải quyết vấn đề. Mình nói với chị Vy, hôm đó có chị Linh Thảo làm trong lĩnh vực sáng tạo nữa rằng mình thích thú với việc đi tìm cái chung nhất đằng sau những cái này, vì mình tin là nó sẽ giúp được mình rất nhiều trong công việc và đời sống. Và hôm nay học xong phần này, mình khẳng định lại với mình lần nữa là đúng rồi, cái mình nghĩ đã đúng trong phạm vi diễn tiến hiểu biết của mình trong suốt thời gian qua.

Năm ngoái mình đã viết 1 đoạn thế này:

“Nếu soi vào kỹ hơn sẽ thấy, start-up và nghiên cứu khoa học đều bắt đầu với một câu hỏi, sau đó đưa ra lý thuyết hợp lý để giải thích vấn đề mà câu hỏi đề cập, trong trường hợp của start-up, lý thuyết chính là sản phẩm – dịch vụ của họ. Trong khi nghiên cứu khoa học đi kiểm chứng lý thuyết có thể qua thí nghiệm, khảo sát, hoặc ứng dụng lý thuyết vào các lĩnh vực khác nhau, … thì start-up kiểm chứng lý thuyết (sản phẩm – dịch vụ) bằng cách đưa ra thị trường. Nếu các hoạt động kiểm chứng cho thấy lý thuyết sai hoặc chưa hợp lý, cần thiết phải đặt lại giả định, lật lại vấn đề, cách tiếp cận vấn đề. Cứ như thế cho đến khi lý thuyết đứng vững, được chấp nhận rộng rãi, và lại cứ như thế cho đến khi có lý thuyết mới thay thế. Sản phẩm – dịch vụ của start-up chẳng phải cũng đang có 1 vòng đời như vậy hay sao?

Khi nghĩ đến sự tương đồng này, mình bắt đầu tìm hiểu nhiều hơn về quy trình nghiên cứu khoa học. Có rất nhiều tài liệu để có thể tìm hiểu về chủ đề này, nhưng cơ bản đều có và/hoặc tuân theo các bước

  1. Đặt câu hỏi về vấn đề – vấn đề của khách hàng là gì?
  2. Khảo sát xung quanh vấn đề – thực sự khách hàng đang nghĩ gì, độ lớn vấn đề ra sao?
  3. Đưa ra các giả thuyết – insight khách hàng
  4. Kiểm chứng giả thuyết (bạn nào học “Phát triển sản phẩm mới” sẽ thấy có sự liên quan rất nhiều giữa môn học đó với hoạt động này)
  5. Phân tích dữ kiện, dữ liệu thu nhập được để đưa ra các kết luận – sản phẩm có phù hợp với thị trường, điều gì cần gì, điều gì cần thay đổi
  6. Phổ biến các kết quả thu được – đẩy mạnh truyền thông và bán hàng, làm cho sản phẩm được chấp nhận rộng rãi hơn nữa.”

Còn hôm nay, cái mình học được cũng có 6 bước, và nó thế này:

  1. Xác định bài toán cần giải
  2. Xác định cách tiếp cận giải bài toán
  3. Tìm thông tin giải bài toán
  4. Tìm ý tưởng giải bài toán
  5. Phát triển ý tưởng thành thành phẩm
  6. Áp dụng thành phẩm vào thực tế. Ở bước này, thực tế được áp dụng cần tiếp nhận một cách đầy đủ tất cả các lợi ích của thành phẩm, hoạt động phải ổn định, và phải có tính bền vững tức không nảy sinh những vấn đề mới trong hệ tiếp nhận chung. Ở bước áp dụng, cần chú ý đến những đặc thù về văn hóa, tôn giáo, giới tính, … (thực ra là nên làm ở bước 3 rồi, nhưng có khi vẫn quên). Nhiều công ty đã phải trả giá tính bằng triệu đô la chi phí bù đắp vì thiếu hiểu biết đặc thù của những đối tượng tiếp nhận. Ví dụ như bột ngọt có tinh chất chiết xuất từ enzym của heo, bị người Hồi giáo ở Indonesia tẩy chay, và người của công ty này còn bị bắt bỏ tù.

6 bước mà mình học hôm nay có tính hệ thống hơn, sắp xếp theo trình tự hợp lý và các mô tả cũng được cụ thể, rõ ràng hơn so với 1,5 năm trước đây, trong khoảng mù mờ của mình. Từ điều này, mình nhận thấy một số chuyện

Thứ nhất, là một người lớn đi học, với đầy những kinh nghiệm, những định kiến sẵn có, rất khó để mình tiếp thu một cái gì đó mới, và làm mới được mình. Nhưng, nếu bài học hoặc người giảng có thể tác động được vào mình và những kinh nghiệm này bằng cách giúp mình sắp xếp lại những kinh nghiệm ấy, giúp phát hiện ra điểm còn hổng trong kinh nghiệm một cách logic và có cảm xúc, có thể, mình sẽ tiếp nhận được, và tự thay đổi được. Nghĩa là, kinh nghiệm lúc này không là trở ngại mà là điều kiện cần thiết để mình có thể học được hiệu quả và năng suất.

Thứ hai, người lớn, nhất là với những ai đã học đại học, nhất thiết phải có những kỹ năng tự học, như thế mới mau chóng nắm bắt được các kiến thức mới một cách có ích cho bản thân. Thiếu kỹ năng tự học, chờ đợi người giảng cung cấp thông tin cho mình, còn không có thì cứ ngồi im, thì chắc như câu hỏi đầu buổi của mình, có thể không có câu trả lời luôn quá.

Thứ ba, khi đã thấy được sự trùng khớp giữa cách mình nghĩ và cái mình học. Thấy cái học có tính hệ thống và hay hơn rồi thì cần gác cái cũ qua một bên để áp dụng cái mới, để vừa khai thác được hết lợi ích của nó (tính đầy đủ), để đánh giá xem khả năng hoạt động ổn định của nó, và xem liệu nó có tính bền vững hay không, tức liệu có gây khó khăn gì cho mình, gây thêm vấn đề gì, liệu có trường hợp ngoại lệ nào hay không. Nghĩa là, phải áp dụng, phải thực hành thì mới hiểu sâu thêm và lòi ra được vấn đề có hay không và có thì nằm ở đâu để tiếp tục quay lại bước 1 ở trên mà giải.

Lâu rồi mới thấy việc đi học vui và hấp dẫn đến vậy. Thiệt đáng thời gian, công sức, đồng tiền bát gạo.

Minh Nhật

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Powered by WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: